Od 1 stycznia 2026 r. w sektorze publicznym, a od 1 maja również w sektorze prywatnym, do stażu pracy będą wliczane m.in. okresy pracy na umowach zlecenia oraz prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Warunkiem ich uwzględnienia przez pracodawcę będzie posiadanie odpowiedniego zaświadczenia wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Na co wpływa wyższy staż pracy?
To jeden z podstawowych elementów branych pod uwagę przy ustalaniu wielu uprawnień pracowniczych, w tym wymiaru urlopu wypoczynkowego, dodatków stażowych, długości okresu wypowiedzenia (w przypadku zatrudnienia u tego samego pracodawcy) czy prawa do odpraw . Do tej pory do stażu pracy uwzględniano przede wszystkim okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, rozszerzenie stażu ma za zadanie wyrównywać szanse pracowników, którzy do tej pory pracowali na umowach cywilnoprawnych lub prowadzili działalność gospodarczą, ale nie mieli tych okresów uwzględnionych przy uprawnieniach pracowniczych.
Nowelizacja Art. 3021 § 2 dodaje m.in. okresy:
1) wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
2) wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej,
3) pozostawania przez osobę fizyczną osobą współpracującą z osobą, o której mowa w pkt 1 lub 2,
4) pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
5) pozostawania przez osobę fizyczną członkiem spółdzielni kółek rolniczych – w których ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.”
Ale to nie koniec! Dodatkowo na podstawie Art. 3021 §1 oraz § 3–9 do stażu pracy wliczane będą również m.in.:
1. okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli za ten czas były opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe;
2. okresy współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej (jako osoba współpracująca), pod warunkiem opłacania składek ZUS;
3. udokumentowane okresy prowadzenia działalności lub współpracy, nawet jeśli w danym czasie nie były opłacane składki emerytalne i rentowe, o ile brak tego obowiązku wynikał z przepisów;
4. okresy prowadzenia działalności gospodarczej w ramach tzw. ulgi na start, mimo braku obowiązku opłacania składek emerytalnych i rentowych;
5. okresy współpracy z osobą korzystającą z ulgi na start, jeżeli za ten czas opłacano składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe;
6. okresy zawieszenia działalności gospodarczej w celu osobistej opieki nad dzieckiem, jeśli opłacano składki emerytalne i rentowe;
7. okresy osobistej opieki nad dzieckiem sprawowanej przez osobę współpracującą, pod warunkiem opłacania składek ZUS;
8. udokumentowane okresy pracy zarobkowej za granicą, nawet jeśli była to praca wykonywana na innej podstawie niż umowa o pracę;
9. okresy wykonywania pracy na rzecz danego pracodawcy w ramach działalności gospodarczej, współpracy, pracy za granicą lub w czasie korzystania z ulgi na start — jeżeli faktycznie była to praca na rzecz tego pracodawcy, mimo braku umowy o pracę.
Jeśli ww. okresy będą się na siebie nakładać, to tak jak w przypadku jednoczesnego zatrudnienia np. na umowie o pracę i pobierania nauki, pod uwagę będzie brany wariant korzystniejszy dla pracownika.
Jak zatem potwierdzić okresy wliczane do stażu pracy?
Jak wspomniano na początku artykułu, z kolejnych paragrafów wynika, iż należy przedłożyć aktualnemu pracodawcy zaświadczenie wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wniosek o zaświadczenie składa się wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem systemu PUE/eZUS poprzez formularz o symbolu USP lub US-7 (dla ubezpieczonych przed 01.01.1999). ZUS wystawi zaświadczenia na podstawie danych z konta ubezpieczonego, bez konieczności załączania dokumentów. Jeśli wystąpi brak informacji na koncie ZUS, ubezpieczony może złożyć wniosek o postępowanie wyjaśniające z dołączonymi do niego dowodami okresów pracy.
W jakim terminie złożyć zaświadczenia pracodawcy?
Nowe przepisy przewidują, że pracownik ma prawo do wliczenia wcześniejszych okresów pracy lub współpracy do swojego stażu, jeśli udokumentuje je u pracodawcy w określonym czasie. W praktyce oznacza to, że każdy, kto był zatrudniony w dniu wejścia ustawy w życie (dla sektora publicznego od stycznia 2026 r., dla sektora prywatnego od maja 2026 r.), ma 24 miesiące na przedstawienie dokumentów potwierdzających okresy pracy.
Jeżeli dokumenty zostaną złożone w tym terminie, pracodawca uwzględnia te okresy w stażu pracy pracownika. Natomiast okresy, które nie zostaną udokumentowane w ciągu tych 24 miesięcy, nie będą wliczane do stażu.
Co ważne, uprawnienia wynikające z wliczenia tych okresów (np. wymiar urlopu, dodatki stażowe czy długość okresu wypowiedzenia) przysługują od dnia, w którym pracownik nabywa prawo do konkretnego świadczenia, ale nie wcześniej niż od dnia wejścia ustawy w życie (dla sektora publicznego) lub od daty wskazanej w przepisach dla pracowników sektora prywatnego.
Z wyrazami szacunku Koordynator Kadr i Płac – Julia Szacherska